Spis treści:
Zima to dla ortopedów czas wytężonej pracy. Nie chodzi jednak tylko o kontuzje narciarzy. Spora część urazów w tym okresie to efekt poślizgnięcia się na oblodzonym chodniku, schodach czy podczas odśnieżania posesji. Co może się stać i jak temu zaradzić? Zobacz porady naszego ortopedy!
Podczas upadku na śliskiej nawierzchni instynktownie próbujemy się ratować lub upadamy bezwładnie. Mechanizm upadku decyduje o tym, która część ciała ucierpi. Oto najczęstsze dolegliwości, z jakimi pacjenci zgłaszają się do gabinetu:
Gdy odruchowo wyciągamy ręce, by zamortyzować uderzenie, siła uderzenia przenosi się w górę kończyny. Łatwo wtedy o kontuzję. Stłuczenie ręki, zwłaszcza nadgarstka, to najczęstszy, ale też najlżejszy scenariusz. Zazwyczaj kończy się bólem dłoni i siniakiem. Jeśli uderzymy bezpośrednio o podłoże zgiętą ręką, możemy nabawić się kontuzji łokcia. Tutaj warto zwrócić większą uwagę na objawy, ponieważ przez łokieć przebiegają ważne nerwy.
Śliski chodnik często powoduje „rozjechanie się” nóg lub gwałtowne uderzenie bokiem ciała o lód. Jeśli nie zdążymy zamortyzować upadku, czeka nas boczne zderzenie z podłożem. W takich sytuacjach często diagnozujemy stłuczenie barku i ramienia. Szczególnie w przypadku seniorów urazy te wymagają szczególnej czujności, by wykluczyć złamania szyjki kości ramiennej.
Upadek na bok to ryzyko stłuczenia biodra. Ta kontuzja może być bardzo bolesna i często powoduje rozległy krwiak. Ból może utrudniać chodzenie przez kilka dni. Kolejnym newralgicznym punktem jest kolano. Rzepka jest słabo chroniona przez tkankę tłuszczową, dlatego stłuczenie kolana po upadku niemal natychmiast skutkuje obrzękiem i trudnościami ze zginaniem nogi.
Gdy nogi wyjadą nam do przodu, zazwyczaj lądujemy z impetem na pośladkach lub plecach. To bardzo niebezpieczny moment, ponieważ siła uderzenia przenosi się w górę, wzdłuż osi kręgosłupa.
Zwykle stłuczone plecy po upadku to ból mięśniowy, który mija po kilku dniach. Często jednak obrywa się również naszej kości ogonowej (guzicznej). Ból ten nasila się przy siadaniu, wstawaniu, a nawet podczas wypróżniania. Niestety, ze względu na specyfikę tego miejsca, dolegliwości mogą utrzymywać się bardzo długo, od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Jeśli ból promieniuje do nóg, może to sugerować poważniejszy uraz kręgosłupa. W takiej sytuacji nie wolno zwlekać z wizytą u lekarza.
Odróżnienie silnego stłuczenia od pęknięcia kości może być trudne. Poniższa tabela pomoże Ci wstępnie ocenić sytuację.
| Objaw | Prawdopodobnie STŁUCZENIE | Prawdopodobnie ZŁAMANIE lub SKRĘCENIE |
| Ból | Dokuczliwy, ale malejący z czasem. | Ostry, pulsujący, narastający (szczególnie w nocy). |
| Ruchomość | Boli przy ruchu, ale ruch jest możliwy. | Ruch jest niemożliwy lub ekstremalnie bolesny (blokada stawu). |
| Wygląd | Siniak pojawia się po pewnym czasie. | Natychmiastowy obrzęk, widoczna deformacja („krzywa" kończyna). |
| Obciążenie | Możesz (kulejąc) stanąć na nodze. | Nie jesteś w stanie przenieść ciężaru ciała na kończynę. |
Jeśli podejrzewasz zwykłe stłuczenie, a ruchomość stawu jest zachowana, kluczowe są pierwsze godziny po zdarzeniu. Możesz pomóc sobie w domu, stosując protokół RICE. To złoty standard w leczeniu ostrych urazów tkanek miękkich, który hamuje rozwój stanu zapalnego.
Nie forsuj bolącego miejsca. Daj mu czas na odpoczynek i regenerację. Jeśli boli Cię kostka lub kolano, staraj się nie przenosić na nie ciężaru ciała (warto wspomóc się kulami łokciowymi). Dalsze chodzenie „na siłę” może pogłębić mikrourazy włókien mięśniowych i więzadeł.
Stosuj zimne okłady przez 15-20 minut co 2-3 godziny. To najlepszy sposób na stłuczenie ręki po upadku czy opuchnięte kolano. Zimno to Twój największy sojusznik w walce z bólem i obrzękiem, ponieważ obkurcza naczynia krwionośne, hamując wewnętrzne krwawienie (siniaki). Użyj gotowych żeli chłodzących (cold pack) lub domowej mrożonki (np. groszku). Nigdy nie przykładaj lodu bezpośrednio na skórę, by nie doprowadzić do odmrożenia! Zawsze owiń kompres cienkim ręcznikiem lub ściereczką.
Delikatny ucisk bandażem elastycznym zmniejszy obrzęk. Owiń stłuczone miejsce, zaczynając poniżej urazu i kierując się ku górze. Opatrunek powinien być ścisły, ale nie może tamować dopływu krwi. Jeśli poczujesz mrowienie, a palce staną się chłodne lub sine, natychmiast poluzuj bandaż.
Grawitacja pomaga w odprowadzaniu płynów z miejsca urazu, co znacząco zmniejsza obrzęk. Staraj się trzymać uszkodzoną kończynę powyżej poziomu serca. Jeśli stłukłeś nogę, leżąc na kanapie, podłóż pod łydkę wysoką poduszkę lub wałek. W przypadku ręki trzymaj ją na temblaku lub opartą o oparcie fotela.
Nawet jeśli wydaje Ci się, że to tylko stłuczenie biodra po upadku, wizyta u ortopedy lub na SOR jest konieczna, gdy:
Uwaga! Każde stłuczenie pleców po upadku u osób starszych (z ryzykiem osteoporozy) powinno być skonsultowane z lekarzem, aby wykluczyć złamania kompresyjne kręgów.
Zima nie wybacza braku uwagi. Większość upadków kończy się na szczęście tylko siniakami. Pamiętaj jednak, że szybka reakcja i prawidłowa ocena objawów mogą uchronić Cię przed powikłaniami.
Nadal odczuwasz ból po upadku na lodzie? Nie ryzykuj przewlekłych problemów. Umów się na wizytę diagnostyczną (USG/RTG) w naszym gabinecie ortopedy w Rudzie Śląskiej!
W pierwszej fazie po urazie (do 48-72 godzin) zdecydowanie zimny. Ciepło rozszerza naczynia krwionośne, co może zwiększyć obrzęk i krwiak. Zimno (lód, mrożonka) działa przeciwbólowo, obkurcza naczynia i hamuje narastanie opuchlizny. Ciepłe kąpiele zostaw na etap, gdy stan zapalny minie. Pamiętaj o stosowaniu ręcznika przy kompresie z lodu.
Jeśli skóra nie jest rozcięta, pomocne będą żele i maści dostępne bez recepty. Szukaj preparatów o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (np. z diklofenakiem, naproksenem) lub przyspieszających wchłanianie siniaków (np. z heparyną, wyciągiem z arniki lub kasztanowca).
Urazy kości ogonowej są wyjątkowo dokuczliwe i mogą boleć przez wiele tygodni, nawet jeśli to tylko silne stłuczenie. Dzieje się tak, ponieważ trudno odciążyć to miejsce (siedzimy na nim). Jeśli ból jest bardzo silny przy wstawaniu lub wypróżnianiu, warto wykonać RTG, by wykluczyć pęknięcie. W domu ulgę przynosi siadanie na specjalnej poduszce typu „oponka” lub dmuchanym kółku.
To popularny mit, który może zaszkodzić! Próba „rozchodzenia” świeżego urazu, gdy więzadła są naciągnięte, może prowadzić do ich dalszego uszkodzenia i zwiększenia niestabilności stawu. Zastosuj zasadę RICE i daj nodze odpocząć.
Zwykłe stłuczenie, choć bolesne, powinno zacząć łagodnieć po 2-3 dniach stosowania zimnych okładów i odpoczynku. Siniak może zmieniać kolory i utrzymywać się nawet do 2 tygodni – to naturalny proces wchłaniania. Jeśli jednak po 3 dniach ból jest taki sam lub większy, skonsultuj się z ortopedą.
